Grčka kuhinja

Blaga sredozemna klima koja vlada u Grčkoj daje mogućnost uzgoja kvalitetnog voća i povrća kao i maslina. Upravo je maslinovo ulje sastojak koji se nalazi u najvećem broju grčkih jela i koji možemo smatrati glavnim i neizostavnim sastojkom grčke kuhinje. Pored česte upotrebe maslinovog ulja, još jedna istaknuta karakteristika grčke kuhinje je obilno služenje začinima poput origana, mente, belog luka, mirođije i bosiljka. Ne treba zanemariti ni slatkaste začine poput cimeta, klinčića i muškatnog oraščića koji se, naročito u severnom delu Grčke, često koriste kao dodatak mesnim jelima i jelima od povrća. Upravo spomenuti cimet je uz med neizostavan sastojak brojnih grčkih poslastica.Najtipičniji predstavnici grčkog povrća su paradajz, patlidžani, tikvice, krompir, razne vrste mahuna, bamja, zelene paprike i luk. Od svih tih vrsta povrća često se pripremaju salate, a Grci su i veliki ljubitelji predjela od povrća pa se tako često na početku većeg obroka konzumiraju rotkvice ili masline.

masline          meze

Klima je odigrala i važnu ulogu što se tiče mesa. Mnogo češće uzgajaju ovce i koze nego ostala vrsta stoke. Posledica je nešto ređa upotreba govedine i teletine ali to se nadoknađuje čestom pripremom ribe, naročito u priobalnom području.
Osim već nabrojanih sastojaka grčka se kuhinja oslanja na upotrebu brojnih vrsta sireva od kojih je najpoznatiji feta sir, zatim na masline, tikvice, jogurt, vino, lišće vinove loze, med i tanke kore od testa koje se koriste kako za slana tako i za slatka jela.

feta 1             saganaki

Prema običajima stola, Grci svaki obrok započinju aperitivom i to najčešće rakijom začinjenom anisom koja se zove “ouzo“ i ima 80% alkohola. Kad se “ouzu“ doda voda ili led, postane mlečnobele boje. Slično piće, ali s još većim procentom alkohola je rakija “tsipouro“ koja je za razliku od “ouza“ koji se uglavnom proizvodi na ostrvu Lezbosu, uglavnom kućne proizvodnje.

ouzo          dolmades

Nakon aperitiva slede predjela kojih su Grci veliki poklonici i kojih može biti i veći broj. Predjela se u Grčkoj nazivaju “meze“, a ima ih veliki broj. Poslužuju se uz već spomenute rakije ouzo ili tsipouro. Ako se poslužuju sosovi, uz njih uglavnom ide tanki hleb pod imenom pita.

Evo nekih od najpoznatijih grčkih predjela:

Bourekakia – male mesne pite poreklom sa Krita
Tiganita – razne vrste povrća poput tikvica ili patlidžana pohovane u smesi od jaja
Dolmades – sarmice od vinove loze punjene pirinčom i drugim povrćem, a i meso može biti uključeno
Horiatiki salata – poznata grčka salata s maslinama, feta sirom, povrćem i klasičnim dresingom na bazi maslinovog ulja
Tzatziki – sos od jogurta sa dodatkom krastavaca i belog luka, jede se uz pita hleb
Tiropita – slana pita sa sirom
Spanakopita – slana pita sa spanaćem koja je u novije vreme jako popularna i u fast food verziji

feta         giros

Istok je uveliko uticao na grčku kuhinju, a to je možda najočiglednije kad su dezerti u pitanju. Grčki dezerti su uglavnom kalorične poslastice prepune oraha, toplih začina, meda i slatkih preliva. Najpoznatija je svakako grčka baklava, ali vredi pomenuti i druge:

Koufeta – ušećereni bademi
Loukumades – prženo testo natopljeno medom i cimetom
Koulourakia – slatkiši na bazi maslinovog ulja
Kourabiedes – uskrsni kolačići s bademima posuti šećerom u prahu
Vasilopita – peče se za Novu godinu, a u testo se stavlja novčić. Ko ga pronađe u svom komadu kolača, biće srećan tokom cele nadolazeće godine!

lukumades          med i jogurt